Herken je dat? Er wordt steeds meer aandacht besteed aan methodisch werken, maar het blijft een abstract begrip. Wat kun je er in de praktijk mee? En wat levert het je op? We nemen je graag mee in onze visie op methodisch werken en hoe je er als professional en als leidinggevende binnen het sociaal domein concreet invulling aan kunt geven. En er profijt van kunt hebben.
Met de roep om menselijke maat en maatwerk wordt methodisch werken alleen maar belangrijker. Juist omdat het handvatten biedt om maatwerk te leveren zonder dat er (een beleving van) willekeur ontstaat.
Methodisch werken is niet de oplossing voor alles, maar het biedt duidelijke voordelen. Het is een middel om professioneel handelen te versterken en de kwaliteit van dienstverlening te borgen. Door systematisch en doelgericht te werken, kun je zorgvuldig, transparant en effectief handelen in complexe situaties. Het draag daarmee bij aan het voeren van regie, het geeft structuur, ondersteunt bij het maken van onderbouwde keuzes en stimuleert een lerende organisatiecultuur. Daarnaast vergroot het de transparantie richting cliënten: je kunt helder uitleggen wat je doet, welke stappen je samen zet om doelen te bereiken en welke overwegingen daarbij een rol spelen.
Methodisch handelen vormt daarmee een stevige basis voor professioneel handelen en een lerende organisatie. Het is een krachtig hulpmiddel voor:
1. Kwaliteitsborging en innovatie
Een van de grootste bedreigingen voor kwaliteitsborging en innovatie is werkdruk. Methodisch werken wordt daarom ook wel ‘de kunst van vertragen’ genoemd. Het helpt je prioriteiten scherp te houden en slimme oplossingen te herkennen wanneer ze zich aandienen.
2. Maatwerk zonder willekeur
Maatwerk is hèt uitgangspunt in de begeleiding van cliënten. Maar hoe voorkom je dat maatwerk als willekeur wordt ervaren? Methodisch werken helpt om geïformeerde en beargumenteerde beslissingen te nemen, die je ook op die manier kan communiceren naar cliënten en leidinggevenden. Zo wordt maatwerk mogelijk zonder het gevoel van willekeur op te roepen.
3. Verlagen van werkdruk
Methodisch werken lijkt veel tijd te kosten, maar het gaat minder om tijd en meer om rust. Vanuit die rust neem je slimme(re) beslissingen, wat uiteindelijk tijd oplevert en werkdruk verlaagt.
Tegelijkertijd bestaan er hardnekkige misverstanden over wat methodisch handelen is. Zo wordt vaak gedacht dat het vooral heel veel (extra) tijd kost en een taak erbij is. Ook wordt methodisch handelen regelmatig verward met werken volgens een specifieke methode, zoals een intake-instrument of motiverende gespreksvoering.
Je kunt echter zeer methodisch werken zonder vaste methode. En omgekeerd kun je met een methode werken zonder methodisch te handelen. Met of zonder method: methodisch werken gaat om een basishouding die in al je taken terugkomt en richting geeft aan keuzes, interventies en evaluaties.
Wat ons betreft is het een ‘way of life’ voor zowel professionals als leidingsgevenden. Niet iets wat je soms ‘aan’ of ‘uit’ zet, en niet afhankelijk van een instrument. Het vormt de basis onder al het handelen binnen een organisatie en gaat zowel over denken als doen.
Methodisch handelen = het handelen volgens een structurele, weldoordachte manier om daarbij op een zo effectief en efficiënt mogelijke manier het doel te bereiken dat je voor ogen heeft. Methodisch handelen is een proces, dat zowel doen als denken omvat.
Methodisch werken omvat meer dan je in eerste instantie zou denken. Het gaat om:
1. Doelgericht werken
Je werkt met concrete en specifieke doelen. Deze stel je samen met een ander vast en je verbindt ogenschijnlijk tegenstrijdige doelen met elkaar. Dit vergroot de betrokkenheid, versterkt eigenaarschap en maakt het doel betekenisvol voor alle betrokkenen. Het uitgangspunt is: praat mét de ander, niet over de ander
De doelen vormen de richtlijn voor het handelen. Je denkt niet meer in termen van ‘goed’ of ‘fout', maar stemt beslissingen, gedrag en keuzes af op het realiseren van deze doelen. Je verstaat de verleiding van de quick fix en houdt ook de lange termijndoelen in het vizier. Activiteiten die niet bijdragen aan deze doelen (of op korte termijn voordeel opleveren maar op lange termijn nadelig zijn) laat je achterwege. Je bewaakt bovendien het onderscheid tussen middel en doel.
Doelgericht werken is dus:
2. Systematisch en procesmatig werken
Je werkt volgens een gestructureerde werkwijze en creëert de voorwaarden voor een effectieve en efficiënte aanpak. Elke stap in het proces bereidt de volgende stap voor. Dit betekent niet dat je altijd hetzelfde werkt, maar dat je in een logische volgorde handelt, met ruimte voor flexibiliteit. De PDCA-cyclus kan hierbij ondersteunen.
Systematisch en procesmatig werken is dus:
3. Bewust werken
Methodisch handelen vraagt meer dan werken volgens een vaste aanpak: het vraagt om een voortdurend reflectieve houding. Je werkt geïnformeerd en beargumenteerd en kunt toelichten welke overwegingen je hebt meegenomen in je beslissingen.
Je monitort continu of datgene wat je doet, ook daadwerkelijk bijdraagt aan je doelen en stuurt bij waar nodig. Je hebt zowel de voordelen als de nadelen/risico’s van jouw handelen op het vizier, je stuurt actief op deze voordelen en beheerst de nadelen.
Bij methodisch werken is bijsturen geen teken van falen, maar juist een kracht. Het biedt de mogelijkheid om het proces effectief en efficiënt in te richten en aan te passen waar nodig. Deze manier van werken ondersteunt het maken van bewuste keuzes, bijvoorbeeld over de inzet van tijd, aandacht en middelen, in relatie tot de doelen van het individu en de organisatie.
Bewust werken is dus:
De voordelen van methodisch handelen zijn duidelijk, maar het vraagt oefening om het concreet toe te passen. Het vraagt abstract denkvermogen, zelfreflectie en lef. Belangrijke randvoorwaarden zijn heldere doelen, duidelijke kaders en heldere rolverdeling. Vanuit die basis kun je concreet aan de slag.
Kijk dan eens hier:
Wil je methodisch werken binnen jouw team of organisatie concreet versterken? Of ben je benieuwd hoe je dit kunt vertalen naar jullie dagelijkse praktijk?
We denken graag met je mee over hoe je methodisch handelen kunt verankeren in je werkwijze, zodat het niet iets ‘extra’s’ wordt, maar een vanzelfsprekend onderdeel van professioneel handelen.
Neem gerust contact op via ons contactformulier.
